|
عنوان
|
الگوهای نامگذاری زنان در ادبیات مکتب خانهای عصر قاجار: پژوهشی در تاریخ اجتماعی ادبیات عامه در ایران |
|
تعداد صفحات
|
24 |
|
نویسنده
|
فهیمه حسین زاوه - هما زنجانی زاده اعزازی |
|
مشخصات نشریه
|
تحقیقات تاریخ اجتماعی (مصوب وزارت علوم) سال 10 شماره 1 پیاپی 19 |
|
تاریخ انتشار
|
بهار و تابستان - 1399 |
|
محدوده صفحات
|
172-149 |
|
کلید واژه
|
جنسیت ایران ادبیات داستانی زن در قصههای عامیانه شخصیتهای زن داستانها زن در ادبیات ایران قاجار قصههای عامیانه ادبیات عامیانه تاریخ اجتماعی ادبیات قاجاریه ادبیات ایران نامگذاری زنان ادبیات مکتب خانهای تاریخ اجتماعی ادبیات
|
|
چکیده
|
روش ها، الگوها و قواعد نام گذاری شخصیت های داستانی به سبب نقشی که در نشان دادن منویات تولیدکنندگان داستان ها دارند در مطالعات جدید نقد ادبی و نیز در مطالعات تاریخ اجتماعی زبان و ادبیات حایز اهمیت انگاشته شده اند. بررسی شیوهها و مبناهای مختلف نامگذاری اشخاص در این گونه از ادبیات بهویژه در ادبیات عامه میتواند علاوه بر آشکار ساختن ویژگی های شخصیتی و فراهم ساختن امکانی برای بازشناسی جهان مطلوب پدیدآورندگانشان، بازتابدهندۀ چارچوب های فکری و فرهنگی اجتماعی ای باشد که این ادبیات در آن ها تولید شده اند.
در این مقاله با انتخاب مجموعهای شامل هفتاد متن از داستان های عامۀ رایج در ادبیات مکتب خانه ای عصر قاجاری (بر اساس روایت و تنظیم حسن ذوالفقاری و محبوبه حیدری) و تحلیل محتوای آنها در کنار بررسی آماری نامهای مورد استفاده در این داستانها و دستهبندی این نامها با استخراج مبناهایی که تولیدکنندگان این داستانها در ذهن داشتهاند، و سپس بررسی تفاوتهای این مبناهای نامگذاری، برای شخصیتهای زن و شخصیتهای مرد در این داستانها، نشان داده شده است که الگوی متعارف و متداول نامگذاری زنان در ادبیات داستانی قاجاری، بهعنوان یک شاخصۀ فرهنگی و اجتماعی برآمده از جهان زیستۀ قاجاری، بهروشنی تابعی از متغیرِ جنسیت بوده است که این نیز به نوبه خود از جمله به میزان حضور زنان در اجتماع و نوع نگرش جامعه به آنان نیز ناظر بوده است.
|